‘Over eten’: de aflevering over veganisme

Eén van mijn favoriete Vlaamse tv-programma’s is weer begonnen, en dat is Over eten op zender één, gepresenteerd door Kobe Ilsen (want het oog wil ook wat) en Danira Boukhriss Terkessidis (die ik graag hoor praten). De eerste aflevering van het nieuwe seizoen zit er wat mij betreft boenk op: Kobe leeft een maand lang plantaardig. Allerlei taboes worden in die maand aangepakt, al ging het voor mij soms niet diep genoeg.

Op bedrijfsbezoek in het slachthuis

Danira neemt enkele jongeren nietsvermoedend mee op bedrijfsbezoek naar een slachthuis want gezegd wordt: “Als je ziet hoe dat stukje vlees op je bord belandt, dan wil je geen vlees meer.” Is dat zo?
Niet toevallig is het doel het slachthuis van Tielt, dat wel wat goede reclame kan gebruiken na alle heisa over dierenmishandeling in 2017. De CEO staat dan ook te trappelen om tv-kijkend Vlaanderen rond te leiden in zijn nieuwe paradijs. Ze hebben hun methodes grondig aangepast waardoor het er nu veel humaner aan toegaat. Maar het eindresultaat blijft hetzelfde, want de varkens moeten uiteraard dood. Ik begon al te bleiten bij het zien van die schattige neusjes en wippende oortjes, en ook de jongeren in de reportage hadden het duidelijk moeilijk, maar waren bij de nabeschouwing niet van plan om er hun stukske vlees voor te laten.
En dan begint het te knagen bij mij. Zelfs als we live zien hoe een beest wordt geslacht omdat wij nu eenmaal ons stukske vlees willen, zelfs als de tranen over onze wangen rollen, zelfs dan halen we eens de schouders op en gaan voort met ons leven. Hoe afgestompt zijn wij eigenlijk geworden?

Verandering van levensstijl

Veganisme gaat niet enkel over voedsel: veganisme is een levensstijl waarbij je dierenleed over de hele lijn wil beperken. Dat betekent ook: geen leren schoeisel en geen bont, bijvoorbeeld. Voor veel mensen gaat dit een stap te ver – voor veel mensen is plantaardig eten al tienduizend stappen te ver, en dan ook nog moeten letten op uw kledij, pff, dat is er te veel aan. (Want koopt ge niet-lederen schoeisel dan is er weer de kinderuitbuiting waar ge op moet letten, enfin, we doen al moeite om geen dierlijke producten te eten so cut me some slack, right?)

Easy Vegan met Julie: een kookboek met eenvoudige vegan gerechtjes.

Een andere weekmenu

Aan het begin van de reportage komt doorwinterde veganiste en professionele danseres Enora Oplinus Kobes kasten inspecteren en wordt er heel wat eten weggehaald – naar ik hoop niet zomaar weggegooid, becasue animals worked hard for that weet ge VRT – want melk, eieren, ja zelfs bepaalde chips en granola mocht er niet gegeten worden tijdens Kobes maand van onthouding.
Enora gaat boodschappen met hem doen en daar kruipt opmerkelijk meer tijd in, want in de meest verrassende dingen zit wel een dierlijk product, dus de kleine lettertjes der ingrediëntenlijstjes ontcijferen is de boodschap.
Tot slot gaat Kobe te rade bij vegan chef Pieter-Jan Lint om wat te weten te komen over o.a. melk- en eivervangers.

De programmamakers leggen op die manier jammer genoeg de nadruk op wat er allemaal niet meer kan en welke geneugtes des levens je moet laten – ja zelfs wijn, want daarin zit vislijm! – om die arme beestjes te sparen.
Helaas wordt er verder niet ingegaan op hoe verrijkend plantaardig eten kan zijn. Dat je in contact komt met allerlei andere producten dan je gewoon bent. Dat er plots veel meer en een grote variëteit aan groenten op je bord belanden.

Bezoek aan een melkveebedrijf

Danira neemt ons mee naar een melkveebedrijf waar de koeien schijnbaar content op een rijtje staan te kauwen. Melkkoeien worden drie maanden na hun bevalling opnieuw zwanger gemaakt om de melkproductie op gang te houden en bevallen dus ongeveer om het jaar. Een kalf is pas klaar om zelf moeder te worden op het moment dat ze twee jaar is. De boer vertelde Danira dat hij zijn koeien naar het slachthuis moet sturen wanneer ze vijf jaar oud zijn, omdat ze nadien niet meer renderen – ja zo erg is het met de industrie gesteld, want melk is natuurlijk spotgoedkoop.
In de reportage wordt met geen woord gerept over wat er met de mannelijke kalfjes gebeurt. Of hoe erg koeien het vinden om van hun kindjes te worden gescheiden. Neen, het is blijkbaar heel normaal dat ge gedwongen wordt geïnsemineerd, en dan uw baby moogt afstaan omdat een superieur ras uw melk wil aftappen. Melk die de mens absoluut niet nodig heeft om te overleven, mind you.
Maar neen, het programma lijkt vooral te willen zeggen: KIJK HOE SCHATTIG DAT KALFJE OP DE VINGERS VAN DE BOER SABBELT. Het is de schuld van de maatschappij dat het zo moet lopen allemaal, als je de boer moet geloven. Handig he, de verantwoordelijkheid op een ander afschuiven?

Plantaardig eten gezonder?

Kobe Ilsen ‘voelt iets’ tijdens zijn experiment, maar het is niet positief: alsof hij minder kracht heeft dankzij het plantaardig eten. Ook hier belicht het programma de zaak nogal eenzijdig: ‘O, dat zal wel aan uw B12-niveau liggen.’ Een supplement nemen en daarmee is de kous af. Met andere woorden: plantaardig eten is helemaal niet gezond want je loopt er vitaminetekorten mee op. Voor mij is dit een gevoelig punt omdat ik zelf met ijzer- en B12-tekorten sukkel en nog op zoek ben naar een goed evenwicht.
De vraag wordt uiteindelijk gesteld aan Tessa Bosmans, diëtiste aan de UZ Leuven. Zij trekt de boel gelukkig weer recht door te benadrukken dat je niet gewoon vlees en vis en dergelijke kan weglaten, maar moet zorgen door voldoende aanvulling in je eetpatroon met bv. veel peulvruchten en noten. Het is fijn dat zij dieper ingaat op wat vitamine B12 is en het belang ervan, want veel veganisten vegen dat nogal onder tafel.

De invloed van de vleesindustrie op het milieu

Dit onderwerp wordt slechts licht aangeraakt want daar op ingaan zou leiden tot, wel, een film als Cow Spiracy. Bij de productie van vlees komt er methaan vrij, dat voor een sterker broeikaseffect zorgt dan CO2. En nog geen vijf minuten nadat ze zijn bezig geweest over het milieu, laten ze de gigantische ballon (die de hoeveelheid geproduceerd methaangas van één koe symboliseert) los en zien we die wegvliegen. Danira merkt nog op dat dat ook niet bijdraagt aan het milieu.
Zucht. Kan iemand de VRT een boete sturen voor milieuvervuiling aub?

Dus. Ik denk niet dat de gemiddelde Vlaming ook maar één Vlaming zich gaat bekeren tot het veganisme na het zien van deze reportage, maar hij was dan ook vooral informatief bedoeld en licht enkele clichés toe maar laat andere meningen in het midden voortbestaan. Ze houden zich veilig op de vlakte. Voor iemand die al heel wat heeft gelezen over veganisme, draagt het weinig bij.

En ik? Ik ben steeds harder aan het overwegen om nog vaker plantaardig of toch minstens vegetarisch te gaan eten. Alleen zou ik daarvoor heel graag eens langsgaan bij een gespecialiseerd diëtiste die me kan helpen, vooral dan op het vlak van vitaminetekorten. Wordt zeker vervolgd…

Meer weten over veganisme? De aflevering van Over eten is een goed begin en kan je hier bekijken. Wil je er graag dieper op ingaan, dan kan je bekende documentaires zoals What the Health (met een korrel zout en een portie gezond verstand) bekijken op Netflix.

 

12 Comments

    1. Leen

      Het is daardoor wel een programma dat mij aan het denken zet, en me aanzet om er meer over op te zoeken. Ik ben de dag nadien naar de bib gespurt om wat boeken te ontlenen over veganisme; helaas is het aanbod redelijk beperkt maar bon. Ik vermoed echter dat niet alle mensen daarvoor de moeite doen als het programma of het onderwerp hen niet echt interesseert of motiveert.

  1. Ik zie de gezondheidsvoordelen wel in, maar eet ook graag een stukje vis of een spaghetti bolognaise zonder vleesvervanger. Langzaamaan groeit de bewustwording maar eerder door goede voorbeelden als vegan thee- en eethuisjes.

  2. Dus dan doen ze een aflevering over veganisme, maar hebben ze het bijna niet over de impact op het milieu en laten ze nog eens een plastieken ballon vliegen? Hmm, ik denk niet dat die aflevering mij veel gaat bijbrengen precies…
    Wij kochten afgelopen weekend een paar veganistische kazen omdat kaas toch wel het moeilijkste te vervangen blijkt (koeienmelk is al lang vervangen door plantaardige melk). Ale, en eieren ook, maar aangezien ik op termijn graag een stukje tuin zou willen voorzien voor kippen, ben ik daar niet meteen heel hard naar alternatieven aan het zoeken, vrees ik.
    Deze maand heb ik nog eens een hele maand geen vlees of vis gegeten en hoewel dat geen probleem (meer) is, merk ik wel dat er bijna elke keer iets van kaas, room (eigenlijk stom, want plantaardige room is een perfect alternatief) of eieren insluipt. Binnenkort ga ik eens aan de slag met het Oh She Glows Cookbook dat ik cadeau kreeg en waar enkel vegan recepten in staan. Want misschien is het wel net zoals met de overgang naar vaker vegetarisch indertijd en is het gewoon beseffen wat de alternatieven zijn om vertrokken te zijn…

    1. Leen

      Als je al veel weet over vegetarisme en veganisme, dan ga je inderdaad niets nieuws leren :) Met kaas heb ook ik de grootste moeite (en Côte d’Or…) want hoewel ik veel harde kazen niet verdraag, eet ik wel heel graag geitenkaas, feta, Chaumes, Fagottin…. Voor gemalen kaas heb ik eens een lekkere plantaardige variant gevonden maar vraag me nu niet meer waar… Melk, yoghurt en room komen hier al jaren nog zelden binnen, ook omdat ik ze moeilijk verdraag, en chocomelk of havermoutpap is zelfs nog lekkerder met plantaardige melk, daar zit zoveel meer smaak aan. Benieuwd naar wat je van Oh she glows zal vinden! Hier staat het al heel lang in de kast maar de afgelopen maanden heb ik geen kookboek meer vastgehad. Ik denk inderdaad dat er veel goede alternatieven zijn hoor, maar dat we ze gewoon nog niet kennen :-)

  3. Persoonlijk vond ik dit niet zo’n goed uitzending, waarschijnlijk omdat ze regelmatig toch eens kort door de bocht gingen om het zo te zeggen. Evelyne Mertens is een voedingsdeskundige/diëtiste die zelf vegetariër is (en ook veganistisch?). Ze woont volgens mij niet meer in het Leuvense maar misschien kan je haar wel mailen en advies vragen?

    1. Leen

      Dankjewel voor de tip! Ik heb sinds het schrijven van deze post (een week geleden) al heel wat gelezen over vitamines op peil houden in een plantaardig dieet en dus al heel wat bijgeleerd. Ik zal nog zien of ik effectief een diëtiste consulteer, en even afwachten of het zo ook gaat!

  4. Ik heb al een paar pogingen gedaan om vegan te eten maar ik blijf het moeilijk vinden als je ergens uitgenodigd wordt of op restaurant. Daarom leg ik voor mij de grens dat ik thuis vegan eet en elders eet ik vegetarisch. Ik koop wel lederen schoenen omdat die syntethisch vaak slechter zijn voor het milieu. Ik heb wel vegan Dr. Martens waar ik wel tevreden over ben maar over het algemeen vind ik lederen schoenen ook beter van kwaliteit.

    1. Leen

      Dat lijkt mij ook moeilijk, zeker in de ‘duurdere’ restaurants (geweetwel driegangenmenu met aangepaste wijnen) gaan ze u volgens mij maar raar bekijken. Elders kan je nog een slaatje nemen bv… Ik ben de laatste tijd wel altijd achter vegetarische dingen aan het vragen en dat gaat inderdaad wel vlot. Ik denk dat vegan op termijn ook meer ingeburgerd zal raken!
      Ik vind dat ook een moeilijke keuze, van die schoenen. Ik kocht vorig jaar enkellaarsjes in een Antwerpse winkel gemaakt van leer van stieren?koeien? die toch geslacht werden, dus slachtafval, maar bon, dat sust mijn geweten ook maar half.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe jouw reactie gegevens worden verwerkt.