Biologisch, ecologisch en ‘gewoon’: het verschil

In den beginne, toen ik nog niet zo bezig was met een groenere levensstijl, dacht ik dat biologisch en ecologisch één pot nat was. Gaandeweg ben ik beginnen beseffen dat biologisch echter soms helemaal niet zo duurzaam is als je wel zou denken. Hoe maak je de juiste de keuze?

biologisch, duurzaam, ecologisch, BIO label, puurder leven
Het Europese BIO label.
Definitie

Biologisch, dat is met respect voor mens, dier en milieu. Zo heeft een biologische kip veel meer bewegingsvrijheid en krijgt die ‘gezonder’ te eten dan een standaardkip. Er worden geen hormonen of antibiotica gebruikt, en bij het bewerken van de producten moet rekening gehouden worden met een beperking op het toevoegen van chemische brol (E-nummers, bewaarmiddelen, etc). Biologisch eten is bezig aan een opmars omdat iedereen stilletjesaan begint te geloven dat dit gezonder zou zijn dan de ‘gewone’ landbouw, die nochtans ook aan strenge regels is gebonden; efkes met DDT gaan rondstrooien op je maïsveld is al een tijdje verboden.
Bedrijven en producten die aan het Europese reglement voldoen, krijgen het BIO label.

Ecologisch, dat is milieuvriendelijk. Punt, einde aan de lijn. In veel gevallen is ecologisch dus biologisch, maar omgekeerd dan weer niet. Denk maar aan die biologische asperges uit Peru in uw plaatselijke biowinkel: het vliegtuig- of boottransport is bezwaarlijk “goed voor het milieu” te noemen. (Hoewel een vrachtwagen over eenzelfde afstand meer zou uitstoten dan een vrachtboot, maar dit terzijde.) Vandaar dat ik zo’n fan ben van lokale initiatieven als Boeren & Buren waar de afname van lokale boeren en producenten centraal staat. Naast of vaak verweven met de term ‘duurzaam’ is het begrip fairtrade, waar de focus ligt op de mensen die het product maken; dat zij op een menswaardige manier kunnen werken én correct worden vergoed voor dat werk.

biologisch, duurzaam, ecologisch, puurder leven

Landbouw

Bij biologische landbouw worden de natuurlijke levenscycli gerespecteerd en wordt de menselijke impact op het milieu geminimaliseerd, rekening houdend met een aantal principes en objectieven. (Bron: Europese Unie) Zo mogen er geen chemische bestrijdingsmiddelen, kunstmest en genetisch gemanipuleerde gewassen worden gebruikt.
Bepaalde “natuurlijke” bestrijdingsmiddelen mogen wél worden ingezet; vroeger dacht ik verkeerdelijk dat biologisch wilde zeggen: “helemaal niks van middeltjes”, maar dat is dus niet juist. Dit soort biologische bestrijdingsmiddelen moet gebaseerd zijn op of afgeleid van natuurlijke stoffen/planten/organismen. En die producten zijn niet altijd even goed voor het milieu… Zo is er het biologische insecticide pyrethrine dat inwerkt op het zenuwstelsel van alle insecten, dus ook van nuttige en zelfs zeer nodige beestjes zoals bijen. (Bron: Wikipedia) Gelukkig zijn er voldoende alternatieven die wél vriendelijk zijn voor de aarde en gericht op het afschrikken of verwijderen van het beestje in kwestie.

Ook daarom is biologische landbouw niet altijd beter of zelfs duurzamer: om éénzelfde aantal groenten te kweken, heb je meer oppervlakte nodig, want je oogst zal kleiner uitvallen omwille van ziektes, plagen en omdat biologische groenten dikwijls gewoon kleiner zijn dan z’n standaardbroertjes (die immers genetisch gemanipuleerd zijn om groter en sterker te worden). Er zijn meer werkkrachten nodig om de boel te onderhouden en het onkruid (in het beste geval) handmatig te wieden.
Ik ga hier misschien kort door de bocht, maar dat zijn o.a. de redenen dat biologische groenten en fruit duurder zijn dan ‘gewoon’ eten.

Bij ecologisch tuinieren wordt er écht niks gebruikt, zelfs niet de BIO-gecertifieerde producten, hoewel er op dit punt ecologische tuinders zijn die me zullen tegenspreken. De natuur komt eigenlijk op de eerste plaats; je oogst is een leuke bijkomstigheid. Zo werkt het óók al is het een pak intensiever en daarom niet doenbaar op grote schaal, maar bijvoorbeeld wel in je eigen moestuin: door zelf te composteren, je gazon te vervangen door een bloemenweide en aan wisselteelt te doen, kom je al heel ver. En de bijtjes, vogels, vlinders en andere nuttige beestjes zullen je enorm dankbaar zijn.

biologisch, duurzaam, ecologisch, puurder leven

Extra afval

Kijk eens in de winkelrekken van je plaatselijke, gewone supermarkt: biologische groenten zijn altijd apart verpakt. Dit omdat ze natuurlijk niet in aanraking mogen komen met hun bespoten broertjes en zusjes. Een aantal keer heb ik gezien dat deze verpakking biologisch afbreekbaar is, maar het is en blijft een verpakking die moet geproduceerd worden (en dus energie kost…). In een biologische winkel heb je dat probleem dan weer niet, en kan je je eigen boodschappennetjes meebrengen.

biologisch, duurzaam, ecologisch, puurder leven, buurderij
Boodschappen doen bij Boeren & Buren.
Vlees

Het verschil tussen biologisch en gewoon vlees is simpel: gewone slachtdieren worden grootgebracht in mogelijk miserabele situaties, biologische boeren moeten strikte normen volgen aangaande voedsel, leefruimte en medicijnen waarbij het dierenwelzijn centraal staat. (Bron: Europese Unie)

Het probleem met biologisch vlees dat op die manier geproduceerd wordt, is in de eerste plaats de ruimte. Zo heeft een biologische kip recht op 4m², waar een gewone vlees- of legkip diezelfde oppervlakte met 80 à 100 collega’s mag delen. (Echt… zielig.) In diezelfde reportage van Over eten leerde ik dat, als Vlamingen hun kipcomsumptie even groot zouden houden maar ze allemaal overschakelen op biologische kip, we een oppervlakte zo groot als de provincie Vlaams-Brabant nodig hebben om al die kippen vrolijk te laten rondtrippelen en eten.
Het duurt bovendien langer om een biokip tot volle groei te krijgen dan een standaardkip. Ze heeft dus langere tijd meer ruimte en voedsel nodig dan een gewone kip. Dus biologisch vlees ook beter voor het milieu? Dat wil ik niet gaan beweren.

Iedereen aanzetten tot het eten van biologisch vlees is géén duurzame oplossing; bewuster omgaan met je vleesconsumptie daarentegen wél. Ik besef dat vlees eten absoluut niet duurzaam of heel erg nodig is, en eet daarom ongeveer 50% van de tijd vegetarisch (en zelfs 25% plantaardig).

Dus soms vind ik het erg moeilijk kiezen in de supermarkt, bijvoorbeeld tussen biologische Spaanse tomaten en lokale maar bespoten tomaten, want wat is het slechtst voor de aarde: het vergif dat op de groenten wordt gespoten, of de uitstoot van de vrachtwagen die de tomaten tot in België brengt? Biologische honing van bloemenvelden in Brazilië of een potje van bij de plaatselijke imker? Een lekker mals kippetje van bij de boer op de hoek die zijn beestjes vrij laat rondscharrelen maar ze geen biologisch voer geeft, of toch maar de bioversie uit de supermarkt?

Wat kies jij?

6 Comments

  1. Wij eten bijna volledig vegetarisch, met soms eens een uitzondering voor mijn vriend. En dan wordt er vaak gewoon een goedkoop stukje vlees gekocht (tegen mijn zin)… onze groenten zijn door het jaar altijd biologisch. We kopen elke week een pakket aan bij een plaatselijke boer. Dus altijd seizoensgroenten, geen extra verpakkingen en alles uit de buurt. De eitjes die ik koop zijn ook altijd bio of van bij de bioboer. En later hopelijk van mijn eigen kipjes!!
    Ik snap dat het een moeilijke keuze is als je het allemaal zo leest en ik maak ook zeker niet altijd de beste. Ik vrees jammer genoeg dat veel mensen toch nog steeds voor het goedkoopste alternatief gaan. Dit zie ik toch vaak. Als het op vlees en gevogelte aankomt vind ik bio toch belangrijk. Als je ze dan per se wil opeten, zorg dan dat ze tenminste iets van een goede levenskwaliteit hebben gehad!

    1. Leen

      Ik was vroeger ook zo: het goedkoopste eerst, ik maakte er een sport van. Maar het is net dat wat de aarde zo vervuilt hé. Als ge het niet kunt betalen, da’s iets anders natuurlijk, maar anders, welk excuus hebt ge?

  2. Sara

    Petje af voor je genuanceerde post!
    Moeilijke keuzes inderdaad. Ik ga enkel standaard voor bio wanneer ik melk of eieren koop. Maar nog liever heb ik eitjes viavia die niet bio zijn, maar wel van kippetjes die zomaar bij iemand in den hof zitten. Bio groenten vind ik zeker geen must; hier ook weer liever lokale niet-bio groentjes. Op vlak van pesticide moet je er inderdaad niet van uitgaan dat bio-pesticiden minder schadelijk zijn (ik ben een insider nu ;)).
    Vlees staat hier sowieso niet op het menu, maar daarbuiten probeer ik nu wel wat extra te letten op duurzame keuzes: een minimum aan kaas, amper nog avocado, amper quinoa, …. Maar het is vaak oh zo moeilijk om in te schatten wat juist is en wat niet. Zo koop je weer beter Spaanse tomaten geteeld in open lucht dan Belgische tomaten geteeld in serres… maar dat staat niet op het pakske, he…

    1. Leen

      ’t Is hééééél moeilijk om als consument nog uw weg te vinden. Vandaar dat ik groenten uit de tuin wel zo makkelijk vind: ik geef ze geen rommel (al weet ik natuurlijk niet wat er in de grond zit) dus ik kan vrij gerust zijn. Maar in de winkel doe ik soms mijn ogen toe en pak hetgeen er het dichtste bij ligt. Leuk om te horen dat een insider kan bevestigen dat lokaal niet-bio soms toch beter is… en soms ook weer niet. #confusedalot

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *